بر پایه یکی از اسطوره های نامدار مصری را نخست در میان تاریکی و در آبهای کیهانی بنام «نو» (Nu) و درون یک تخم مرغ پدیدار شد. برخی اسطوره های دیگر می گویند که او از میان یک گل نیلوفر برآمد و پس می توان نمایش گل نیلوفر در هنر مردمان کهن را با اندیشه خورشید در پیوند دانست. اسطوره می گوید که برپایه خواست را، «شو» (Shu) خدای باد و خشکی، «تفروت» (Tefrut) خدای نم و باران، «گب» (Geb) خدای زمین و «نوت» (Nut) ایزد بانوی آسمان آفریده شدند. پس زمین، آسمان، باد و باران آفریده شدند و این جهان پی ریزی شد. داستان می گوید پس از آفرینش همه چیز سرانجام مردم پدیدار شدند و را به میان مردم آمده و پادشاه روی زمین شده تختگاهش شهری بود که پسان تر به «شهر آفتاب» شناخته شد.

پس از چندی «ایزیس» (Isis) ایزد بانوی تخت و زندگی که یک زن بود و به پادشاهی را رشک می ورزید، با آب دهان را و نیز با جادوگری ماری سهمگین ساخت و روزی آن مار «را» را نیشی زهرآگین زد. را از درد به خود پیچید و مرگ را در جلوی چشمانش دید. فرزندان و آفریدگانش نزد وی در شهر آفتاب گرد آمدند. سرانجام ایزیس «را» را فریفت و او را وادار ساخت تا «نام پنهانی» را که در سینه او بود به او بگوید. زیرا این نام برای دارنده آن نیرو و توان آسمانی آورده و او را پادشاه می ساخت. را برای اینکه از درد رهایی یابد و تندرستی اش را باز یابد به ناچار آن نام را به ایزیس گفت. ایزیس نیز با جادو زهر را از تن را بیرون کشید و را تندرستی اش را باز یافته اما پیر و فرتوت شده بود.

هنگام پیری را مردم درباره او درشت خویی کردند و با خودخواهی درباره او سخنانی بر زبان آوردند. را از این سخنان سخت خشمگین شد. سرانجام پس از اینکه او همه خدایان را در تختگاهش «شهر آفتاب» گردآورد، با رایزنی آنها برآن شد تا «هاتور» (Hathor) ایزد بانوی راه شیری را به زمین فرستاده تا او با جادوی «چشم را» که در پیکر او بود، مردم را نابود سازد. هاتور دست به کار شد و به زمین آمد و چنان مردم را کشتار کرد که رودهای خون در زمین جاری شد. اما سرانجام را که دید دیگر هیچ مردمی بر زمین نخواهد بود، از کرده خود پشیمان شد. پس به فرمان او جامهای پر از می را به جایی بردند که هاتور در آنجا می خواست خون مردم را بنوشد. آن جامهای می را برزمین ریختند و بجای خون رودهایی از می سرخ رنگ بر زمین روان شد. پس از آن هاتور که جویهای پر از می را با خون مردم اشتباه گرفته بود، از نوشیدن آنها سست و مست شد و دست از کشتار مردم کشید.

را او را نزد خود فرا خواند و چون هاتور ایزد بانویی مست بود را شیفته او گشت و از آن پس هاتور همسر او شد. بر پایه این اسطوره است که از آن پس مصریان هنگام پیشروی نیل پیشکشهای بسیاری از می به این ایزد بانو می دادند و زنان و مردان در جشنی بزرگ گرد می آمده به میگساری می پرداختند. هاتور از آن پس جایگاهی چون «آناهیتا» ایزد بانوی ایرانیان باستان یا «آفرودیت» یونانی داشت.

پس از آن را که فرتوت بود برآن شد تا از مردم دور شده به آسمان برود. پس نوت و شو به او کمک کردند تا او به آسمان رود. هنگامیکه او از زمین رفت تاریکی زمین را فرا گرفت. مردم ترسیدند و از کردارهای پیشین خود پشیمان شده بسیار گریستند. اما را دوباره از افق شرق پدیدار شد و روشناییش بر زمین تابید. پس پیروان او خوشحال شده و بر دشمنان خورشید و روشنایی یورش برده آنها را کشتار نمودند. را از این کردار آنها خوشنود شد. پس گناهان مردم را بخشود و برآن شد برای همیشه از زمین دور شده و در آسمان گردش کند.

آنگاه او راه گردش خود را در آسمان برگزید و مسیر خود را به 24 جایگاه آسمانی بخش بندی کرد که 12 بخش آن در آسمان روز و 12 جایگاه در شب بود. به راستی هم اکنون که مردمان کنونی شبانه روز را 24 ساعت می دانند و ساعتی را که بکار می برند به 12 ساعت بخش بندی شده است هیچگاه به دیرینگی این بخش بندی نمی اندیشند.

او برای اینکه پیروانش پس از مرگ نزد او بیایند، دشت «آالو» (Aalu) را در شرق آسمان آفرید تا آنها پس از مرگ در آنجا زندگی کنند. پس نوت چون گاوی ماده در آسمان رفت و شو این گاو ماده را بلند کرده با ستارگانی که به تن او چسبیده بودند، در آسمان گذاشت. گب همسر نوت به زمین آمد تا کردار جانوران خزنده و ترسناک مانند مارها، سوسمارها و اسبان آبی را که دشمن را بودند، به او گزارش کند. «توت» (Thoth) خدای ماه با ستایش از سوی را گاهی به جهان زیرین که «دوات» (Duat) نام داشت می رفت تا به آنجا سرکشی کرده و کردار مردم را در دفتر خود نگاشته و بدکاران را در آنجا گرفتار سازد.

چنین بود که را پس از اینکه هستی ها و مردم را آفرید و جهان را به سامان درآورد به آسمان رفت و در جایگاه آسمانی خود به گردش پرداخت. پس مصریان این دایره آسمانی را نیایش می کردند و در اسطوره ها خود را پدید آمده از اشک چشم او دانسته یا خود را «گله های را» می خواندند.

آیین پرستش را نخست در شهری پایه گذاری شد که در نوشته های هیروگلیف «لونو» (Lunu) آوانگاری شده است. در زبان مصری لونو به معنی «جایگاه ستونها» است. لونو در مصر پایین و در شرق دلتا نزدیک شهر کنونی قاهره بود. با گذشت روزگار و با پیشرفت آیین های خورشید پرستی در مصر، لونو پایتخت نامدار پرستش خورشید در سراسر مصر گردیده و از سوی مصریان به «شهر آفتاب» نامدار شد. همین نام بود که یونانیان سرانجام آنرا برگردان نموده آنرا «هلیوپولیس» (Heliopolis) خواندند و پیشتر دیدیم که مصریان باور داشتند این شهر تختگاه را پیش از بالا رفت او به آسمان بوده است.

نزدیک این شهر چشمه ای بود که به باور مصریان را روزگاری چهره اش را در آن می شست و هزاران سال پس از آن تازیان آنرا «عین شمس» (چشمه خورشید) می خواندند. نزدیک چشمه درخت چنار بسیار بزرگی بود که مصریان با ستایش بسیار به آن نگریسته و باور داشتند «بنو» (Bennu) بای (Ba) را خودش را از آتشی بزرگ که برروی آن درخت افتاده آفرید.

در شهر لونو بود که قربانی ها بر فراز تپه های سنگی انجام می شد و این آیین هنگامی بود که می خواستند مومیایی مردگان را در این تپه های برافراشته بگذارند. برخی گمان می برند که اندیشه برپایی این تپه های سنگی از گردآمدن و برجای ماندن گل و لای های پس از پیشروی آب نیل پدیدار شده باشد.

از همی روی بود که با گذشت روزگار انگیزه برپایی اهرام بزرگ و ستونهای بلند پدیدار شد و اسطوره هایی نگاشته شد که برپایه آن در آغاز آفرینش تپه های سنگی از همان آبهای نو (Nu) پدیدار شد. با گسترش این اسطوره ها مصریان باور کردند که یکی از این تپه ها که در شهر لونو بود، همان نخستین تپه برآمده از آب نو بوده و جایگاه «آتوم» (Atum) یکی از خدایان بزرگ شهر لونو است. آنها این تپه سنگی را «بن بن» (Benben) نامیده و می گفتند این تپه جایگاهی است که در آغاز آفرینش نخستین پرتوهای خورشید بر آن تپه تابیده و نزد مصریان بسیار مقدس بود. به احتمال بسیار همین تپه های سنگی بود که اندیشه برپایی اهرام سترگ مصر را پدیدار ساخت.

مصریان که در جستجوی سیما و نمودهای خورشید بودند، هنگامی که پراکندگی نور خورشید را در افق می دیدند آنرا چون ستونی برافراشته از روشنایی در افق آسمان می دیدند. پس آرام آرام اندیشه برپایی ستونهای سنگی در باور مصریان ریشه دواند و به راستی نام شهر لونو دارای پیوندی آشکار با ستونهای سنگی بود.

پس با گذشت زمان ستونهای سنگی را یکی از نمادهای خورشید دانسته و در آغاز پادشاهی خاندان پنجم (2965-2631 پ.م) پرستشگاههایی را برپا نمودند که در آن ستونهای سنگی برافراشته بود. این پرستشگاهها سقف نداشت زیرا بر این باور بودند که پرتو های خورشید باید به آن تابیده شود. آنگاه که اندیشه های برپایی آن تپه های سنگی هرمی با ساخت این ستونها در آمیخت، ستونها را چهار گوش و چنان ساختند که بر بالای آنها هرمی چهارگوش گذاشته شده بود. از آن ستونهای سنگی برافراشته شده هم اینک با یافته های باستان شناسان 28 ستون سنگی برجای مانده و یک ستون سنگی پایان نیافته نیز پیدا شده است.